W poprzednich artykułach przybliżone zostały sylwetki dziedziców dóbr młocińsko-łomiankowskich – rodziny Pothsów, których obecność przypada na cały XIX w., a potomkowie tego rodu są i dzisiaj mieszkańcami Łomianek.

Fragment mapy w 1820 r.

Zachowały się w archiwach materiały, dzięki którym można również poznać nazwiska miejscowych gospodarzy i tzw. wyrobników sprzed 180 lat. Przytoczę tu je wszystkie, bo wiele rodzin do dziś mieszkających w Łomiankach jest prawdopodobnie ich potomkami.

Nazwiska znamy dzięki sporządzonej w 1820 r. liście mieszkańców należących do parafii w Kiełpinie, zobowiązanych do zapłacenia składki na budujący się wówczas cmentarz. Koszt materiałów i robocizny wynosił 558 złp. Dziedzic – Fryderyk Poths był zobowiązany do zapłaty 187 złp, ksiądz z tzw. pokładnego – 24 złp, a reszta została podzielona pomiędzy gospodarzy i wyrobników, niezależnie od wyznania (część z nich była wyznania ewangelickiego), osiadłych w Łomiankach, Kiełpinie i Burakowie.

W Łomiankach na folwarku mieszkali: ekonom – Andrzej Szulkowski i pisarz Jan Otto oraz piwowar – Jan Kwiatkowski, którzy mieli zapłacić po 6 złp. O połowę mniejsza była składka obowiązująca 14 mieszkających w dwóch folwarcznych domach wyrobników, którymi byli: Piotr Gutowski, Florian Rozwadowski, Szymon Orłowski, Fabian Dobrzyński, Jakub Stolowiński, Walenty Plewczyński, Józef Puzonik, Marcin Bogdański, Jan Laskowski, Feliks Gryziak, Adam Nowaczyński, Franciszek Jabłoński i Wojciech Urbaniak.

Kowal Jan Stiżycki (?), młynarz – Stanisław Kuczyński i 19 gospodarzy musieli zapłacić po 4 złp. Byli to: Jan Bogurad, Piotr Leszczyński, Wojciech Iwanicki, Krystian Krulak, Tomasz Rudzki, Karol Urbaniak, Paweł Wiśniewski, Jakub Filipiak, Karol Krulak, Jakub Urbaniak, Paweł Leszczyński, Walenty Dąbrowski, Michał Godlewski, Wojciech Dąbrowski, Mikołaj Mamay, Wojciech Tkaczyk, Andrzej Dunayczyk i Piotr Joachimiak.

Gdzie położone byty wówczas zabudowania wymienionych gospodarzy, pokazują stare mapy. „Mapa okolic Warszawy” z 1820 roku wskazuje położenie zabudowań folwarku i położenie wsi w Łomiankach. Okazuje się, że dwór z folwarkiem położone były pomiędzy dzisiejszymi ulicami Wślaną i Fabryczną. Teren ten z dwóch stron graniczył z zakolem Jeziorka

Fabrycznego. Wieś – składająca się z ok. 20 siedlisk usytuowanych w rzędzie po jednej stronie – ciągnęła się wzdłuż ulicy, która dzisiaj słabo zabudowana biegnie wśród pól i nosi nazwę Kościelna Droga. Droga ta stanowiła główną oś komunikacyjną między wsią i dworem w Łomiankach, a kościołem, probostwem i wsią w Kiełpinie.

Kiełpin byt wsią, w której oprócz zagród chłopskich znajdowały się ziemie i gospodarstwo proboszcza.

Dokument z 1820 r. wymienia tu 30 gospodarstw. Pierwsze 16 zagród zamieszkiwali gospodarze Polacy, kolejne – sprowadzeni na pocz. XIX w. osadnicy tzw. Olędrzy, którzy byli wyznania ewangelickiego. Oto nazwiska gospodarzy Polaków: Paweł Piotrowski, Łukasz Jakubczyk, Stanisław Gryziak, Michał Kozdroy, Wawrzyniec Węczkowski, Kasper Kasprzyk, Józef Lewandowski, Roch Czerwieński, Paweł Kerszek, Dominik Filipiak, Łukasz Urbaniak, Augustyn Rudzki, nazwisko Jan Drewnowski powtarza się przy domu nr 6 i 15. Ponadto mieszkało 5 wyrobników we własnych domach – byli to: Szymon Deresiak, Józef Wdowiarczyk, Franciszek Regulski, Andrzej Grygel i Jan Dąbrowski.

Wyznania ewangelickiego było 14 gospodarzy: Jan Baier, Krystian Baumwold, Jan Neyman, Grzegorz Rumiński, Marcin Neyman, Jan Bagiński, Jakub Hohenze, Jan Kulert, Henryk Nikel, Gotlieb Szultz, Fryderyk Fenelt, Jan Kozłowski, Józef Larych i Jan Szreybel.

I znów dzięki mapie z 1820 r. możemy poznać lokalizację wsi Kiełpin. Dzisiaj w miejscu tym rozciągają się pola i nieużytki. Jedynym śladem przybliżającym położenie pierwotne wsi jest kapliczka wzniesiona w miejscu kiełpińskiego kościoła. Stoi ona wśród polnych dróg na zakończeniu ul. Kościelna Droga. Jak wskazuje stara mapa, wieś położona była przy drodze biegnącej od kościoła w kierunku północnym do granicy z Dziekanowem, czyli dzisiejszej ul. Wiklinowej. Zagrody usytuowane były po wschodniej stronie drogi i każda składała się z domu mieszkalnego i gospodarczego zamykającego podwórze. Domy mieszkalne, drewniane ustawione były węższymi, szczytowymi ścianami do drogi. Przykłady takiego ustawienia domostw można jeszcze odnaleźć przy ul. Rolniczej.

Łomianki i Kiełpin były zatem jeszcze w początku XIX w. położone zupełnie gdzie indziej niż obecnie. Na terenach niższych, zalewowych i nękające je powodzie były zapewne przyczyną przeniesienia tych wsi na inne, wyżej położone tereny, co miało miejsce w 2 pot. XIX w.

Odwiecznie w tym samym miejscu, tzn. wzdłuż drogi wiodącej ku Wiśle leżał Buraków, który w 1820 r. był wsią małą, zamieszkałą wyłącznie przez ludność wyznania rzymsko-katolickiego. Zabudowę stanowiło tylko 9 gospodarstw, w których zamieszkiwało 8 rodzin gospodarzy i 6 wyrobników. Gospodarzami byli: Stefan, Marcin i Mikołaj Balcerzakowie, Józef, Walenty i Michał Miecznikowscy i Walenty Kaczmarczyk. Michał Miecznikowski figuruje jako gospodarz domu nr 4 i 8. Mieszkało tu prawdopodobnie dwóch Miecznikowskich o imieniu Michał. Jako wyrobnicy zapisani zostali Michał Woycicki, Kasper Miecznikowski, Jan Zakrzewski, Wincenty Lisowski, Michał Jasicki i Michał Grublewski.

Pisownia wielu nazwisk zmieniła się, przykładem może być nazwisko dawniej pisane Mamay, a obecnie Mamaj, albo Kozdroy obecnie Kozdrój. Niewykluczone też, że ja nie odczytałam prawidłowo niektórych nazwisk, pisanych ręcznie i niewyraźnie.

Niektóre rody przez minione wieki mocno się rozrodziły, np. Bogdańskich, Miecznikowskich, Laskowskich, Mamajów, Kozdrojów, Urbaniaków, Dąbrowskich, Godlewskich. Inne zupełnie zniknęły z naszych okolic.

Ewa Pustoła-Kozłowska

Nasze Łomianki, 12(21)2002