Archiwalia

Przedwojenne Łomianki we wspomnieniach Jerzego Regulskiego

Wydana książka „Dawne Łomianki” wzbudziła wśród mieszkańców naszego miasta wielkie zainteresowanie i dla wielu starszych osób stała się inspiracją do wspomnień. Rozgorzała dyskusja, jak przed wojną wyglądała ulica Warszawska? Kto gdzie mieszkał i co robił? Wiemy, że ludzka pamięć jest niedoskonała, ale każda relacja – naszym zdaniem – jest bardzo cenna, nawet jeśli nie jest […]

więcej »

Pałac w Młocinach

Obiekt ten znają zapewne wszyscy przedwojenni mieszkańcy Łomianek. Nie zna go większość nowej, napływowej ludności, tak samo zresztą jak warszawiacy. Dość głośna była sprawa odzyskania tego pałacu przez panią Barbarę Łada-Grodzicką, spadkobierczynię ostatnich właścicieli. Obecnie należy do Państwa Tomaszewskich mieszkających na stałe w Austrii. Pałacu pionują dozorcy, którzy nie przepędzają ciekawskich wchodzących przez otwartą furtkę. […]

więcej »

Grób pański – Wielkanocne tradycje w Łomiankach

Zwyczaje Wielkiego Tygodnia i Niedzieli Wielkanocnej w dzisiejszych Łomiankach są takie same jak w miastach i jak w Warszawie. Jednak przed wojną i przez pierwsze 20 lat powojennych zwyczaje te czerpały z dawnych tradycji wiejskich. Oto kilka ciekawostek dotyczących wielkotygodniowego wyposażenia i obyczajów stosowanych w tutejszym kościele przypomnianych dzięki starej fotografii i odnalezionym na strychu […]

więcej »

Dziedzice „Dóbr ziemskich Młociny i Łomianki” – ród Pothsów (cz. III)

Dzieje dóbr w latach 1849 – 1862 Po zmarłym w 1849 r. Ludwiku Poths pozostało troje nieletnich dzieci: piętnastoletni Ludwik junior, o rok od niego młodszy Karol oraz trzynastoletnia Maria. Bezpośrednią opiekę nad sierotami roztaczała mieszkająca w Młocinach rodzina Phullów – wuj Eugeniusz (mąż nieżyjącej już ciotki Emilii) oraz jego syn Henryk z żoną Emilią. […]

więcej »

Dziedzice „Dóbr ziemskich Młociny i Łomianki” – ród Pothsów (cz. II)

Po śmierci Jerzego Fryderyka (II) dużym obciążeniem dla gospodarki w dobrach młocińsko-łomiankowskich były zobowiązania finansowe wobec wdowy Marianny Leontyny mającej na utrzymaniu pięcioro dzieci. Warto przypomnieć, że matka Leontyny – Karolina była najmłodszą, o 16 lat młodszą, siostrą pierwszego właściciela Łomianek Jerzego Fryderyka Pothsa. Jej pierwszym mężem byt Karol Ludwik von Phull, z którym miała […]

więcej »

Dziedzice „Dóbr ziemskich Młociny i Łomianki” – ród Pothsów (cz. I)

Tym artykułem rozpoczynam serię krótkich not biograficznych przybliżających sylwetki dziedziców dóbr łomiankowskich w XIX w. -rodzin Pothsów, Phullów i Bojarskich, których groby można spotkać na starym kiełpińskim cmentarzu. Przedstawiciele tych rodów zapisali piękne karty w historii Polski i Warszawy. Ród Pothsów i Phullów wywodził się z Niemiec, ale rodziny te osiadły na stałe w Polsce […]

więcej »

Narodziny Dąbrowy Leśnej

Część współczesnych Łomianek położona na południe od ul. Kolejowej i na wschód od ul. Wiślanej nosi nazwę Dąbrowy Leśnej. Nazwa ta jednak początkowo odnosiła się tylko do kolonii domów jednorodzinnych założonej na dużo mniejszym obszarze wydzielonym z dawnego Folwarku Dąbrowa należącego w okresie międzywojennym do Mieczysława Konrada Czerwińskiego. Znajdowało się tu gospodarstwo rolne, sady oraz […]

więcej »

Łomianki – miejsce z prahistorią

Niemal każda działalność człowieka, czy będzie to budowa domu, uprawa roli, wytwórczość czy chowanie zmarłych, pozostawia trwały ślad w ziemi nawet wówczas, gdy sprawcy tego „śladu” zmarli, a ich potomkowie przenieśli się w inne miejsce. Badaniem takich śladów zajmują się archeolodzy, którzy rozpoznają, lokalizują, następnie ustalają granice dawnego osadnictwa, w końcu określają czas i pochodzenie […]

więcej »

Historia Klubu Sportowego w Łomiankach

Ze wspomnień nieżyjącego Eugeniusza Łotockiego i Jerzego Regulskiego Pan Eugeniusz Łotocki był mieszkańcem Łomianek od czasów elektryfikacji, tzn. od 1932 r. i jako były zawodnik Pogoni we Lwowie i Cracovii żywo interesował się sportem. Już w 1933 r. wraz z innymi miłośnikami piłki nożnej założył w Łomiankach klub sportowy ŁKS przy Związku Młodzieży Wiejskiej. Był […]

więcej »

Bruhl, Kniaziewicz, Bołtuć – związki Łomianek z generałami WP

Z Łomiankami możemy łączyć nazwiska co najmniej trzech zasłużonych dla Polski generałów. Pierwszym jest Alojzy Fryderyk Bruhl – właściciel Łomianek i Kiełpina w latach 1765-1790, drugim -generał Karol Kniaziewicz, który w łomiankowskim dworku spędził swoje młodzieńcze lata u swego ojca, administratora tych dóbr, trzecim generałem jest Mikołaj Bołtuć, który tutaj w boju o Warszawę oddał […]

więcej »

Bitwa o lotnisko bielańskie, cz. I

Mija kolejna rocznica Powstania Warszawskiego. Był w nim również pewien akcent łomiankowski. W bardzo ważnej ze strategicznego punktu widzenia bitwie o lotnisko na Bielanach brała udział tzw. Kompania Młodzieżowa z Łomianek. Oto opis tych wydarzeń napisany przez ich uczestnika Jerzego Regulskiego. (Red.) Pierwszego sierpnia, w czasie gdy porucznik „Janusz” wraz ze swym oddziałem pierwszy raz […]

więcej »

Bitwa o lotnisko bielańskie, Cz.II

(…) Krwawa bitwą trwała. Nasz dowódca–„Szymon” z roztrzaskaną odłamkiem nogą, przed ewakuacją na tyły, przekazał dowodzenie porucznikowi „Dolinie”. Biegnący do niego z rozkazem porucznik „Helski” zginął trafiony w głowę. Porucznik „Gniew”, ranny w głowę odłamkiem, z najwyższym trudem wycofał się z pola walki i ostatkiem sił dotarł do punktu opatrunkowego, który mieścił się w lasku […]

więcej »

Zabytek drogownictwa w Łomiankach

Ostatnio dużo miejsca poświęcamy drogom i ulicom naszego miasta, a mało kto wie, że w Łomiankach mamy prawdziwy zabytek drogownictwa, który liczy sobie co najmniej 165 lat – mianowicie tzw. koszarkę drogową (nazwa zdrobniała od słowa koszary), czyli domek dla dróżnika, którego zadaniem była kontrola stanu technicznego traktu, pielęgnacja i dosadzanie drzew, dbałość o drożność […]

więcej »

Nasze Łomianki nr 1 kwiecień 2001 r.

 

więcej »

Wspomnienia wojenne Michała Witwickiego

Urodzony 22.07.1921 r. we Lwowie. Matura w maju 1939 r. We wrześniu 1939 r. uczestnik obrony Lwowa w batalionie ochotniczym gen. Januszajtisa. Od 1942 r. w Warszawie. Żołnierz Armii Krajowej pseudonim „Ludwik” (na cześć starszego brata, poległego w wojnie polsko-bolszewickiej), uczestnik Powstania Warszawskiego w zgrupowaniu Chrobry II. Niewola niemiecka (Gross-Born II D), oswobodzony w Lubece, […]

więcej »

Wielkie powodzie w Łomiankach

W 2018 roku minie 94 lat od wielkiej powodzi, która nawiedziła Łomianki, Kiełpin i Buraków w 1924 r. Warto przy pomnieć, że poprzedni ogromny wylew Wisły miał miejsce w 1844 r. Straty po tej po wodzi musiały być ogromne, bo uruchomiły działania mające na celu ochronę ludzi i zwierząt, a nawet pól uprawnych, przed zalewaniem […]

więcej »

Ukower – przedwojenny handlarz z Łomianek

Pan Wojciech Makólski z Łukaszówka napisał w Naszych Łomiankach (nr 51 z września 2005 r.) ciepłe wspomnienie o żydowskim pośredniku z Łomianek zwanym „Helenką”. Pan Makólski wspomina, że Jego rodzice przed wojną mieszkali na ul. Marszałkowskiej w Warszawie i że w roku 1934 zakupili „Łukaszówek” za pośrednictwem „Helenki”. Rodzice moi Janina i Henryk Jezierscy mieszkali […]

więcej »

Szmelca

Niedawno Gazeta Łomiankowska opisywała uroki Uroczyska Młociny, jak teraz nazywa się założony przed I wojną park miejski w Młocinach. Park zaprojektowany przez naczelnego ogrodnika Warszawy inż. Stanisława Rutkowskiego, założony w latach 1911 -1921, jest wyjątkowo piękny i bardzo mało znany nie tylko warszawiakom, ale również mieszkańcom Łomianek. Główna aleja parkowa zaprojektowana w formie charakterystycznego precla […]

więcej »

Szlachetne zdrowie…

Dzisiaj mieszkańcy Łomianek w razie choroby mogą zwrócić się o pomoc do dwóch przychodni zdrowia i licznych prywatnych gabinetów lekarskich. Mieszka tu też kilkudziesięciu zapewne lekarzy. Jakże inaczej byto przed wojną. Ludność miejscowa na terenach od Młocin po Kiełpin była pod opieką jedynego, mającego tu praktykę, lekarza. Była nim, mieszkająca w Dąbrowie Leśnej, dr Zenobia […]

więcej »

Synagoga i kaplica ewangelicka w Łomiankach

Warto przypomnieć, że do wybuchu II wojny światowej w centrum Łomianek wznosiły się obiekty kultu trzech wyznań – kościół katolicki, kaplica ewangelicka oraz żydowska bóżnica. Społeczność Łomianek, podobnie jak w większości miejscowości dawnego zaboru rosyjskiego, była wielonarodowa. Jeden z przedwojennych mieszkańców ocenia, że proporcja kształtowała się następująco: 50% stanowiła ludność polska, 30% – niemiecka i […]

więcej »

„Raj” i rodzina Makólskich

W ostatnim czasie w Łomiankach powiększyła się liczba osiedli, z których wyłaniane są Rady Osiedlowe. Jednym z nowo utworzonych jest osiedle o nazwie „Dąbrowa Rajska”. Aby wyjaśnić genezę tej nazwy, trzeba cofnąć się przynajmniej 100 lat wstecz w dzieje Dąbrowy. Jeszcze w 1862 r. występuje nazwa Dąbrowa tylko na określenie starego lasu, porastającego zachodnio-południową część […]

więcej »

Przedwojenne centrum Łomianek

Lata międzywojenne to okres, w którym znaczenia nabrała i ukształtowała się jako centrum Łomianek obecna ulica Warszawska nazywana drogą do Zakroczymia albo Modlińską. Oczywiście nie na takiej długości jak to ma miejsce obecnie. Dzięki relacjom przedwojennych mieszkańców Łomianek: Stefana Bulaszewskiego, Mieczysława Dąbrowskiego, Teresy Koca, Ireny Sajdak, Poli Urbaniak, można przypomnieć właścicieli i funkcję stojących tu […]

więcej »

Prof. Józef Przyłuski – dobrodziej Burakowa

Niemalże dwudziestoletni pobyt Józefa Przyłuskiego i jego rodziny we Wrzosowie zapisał się piękną kartą w dziejach Burakowa. Profesor z żoną Stanisławą, córkami: Marią i Hanną oraz synem Włodzimierzem w latach dwudziestych przeniósł się z Lublina w nasze strony. Teren graniczący z parkiem miejskim w Młocinach, malowniczo położony na wzniesieniach porośniętych zagajnikiem, sąsiadujący z Wisłą i […]

więcej »

Po resory do Łomianek

Z Łomiankami wiążą się także tradycje przemysłowe, krajobraz miejscowy ożywiały obiekty przemysłu rolno-spożywczego, takie jak wiatraki, młyny i gorzelnia. W XX w. Łomianki jak większość podwarszawskich miejscowości stały się miejscem lokowania większych zakładów przemysłowych. Największym była garbarnia braci Raabe. W 1938 r. wyrosły przy głównej szosie między Prochownią a Łomiankami (obecna ul. Warszawska) obiekty przemysłu […]

więcej »

Parafia w Kiełpinie

Parafia w Łomiankach jako ośrodek duszpasterski działa od 1925 r. Jest kontynuatorką parafii, która od 1461 r. mieściła się w Kiełpinie, gdzie stała drewniana świątynia i do dziś znajduje się cmentarz. Historia zaś parafii kiełpińskiej związana jest z dziejami sąsiedniej Łomny, od której też pochodzi nazwa Łomianek, zwanych jeszcze w XIX w. w niektórych dokumentach […]

więcej »

Panie nauczycielki

Zbliżający się Dzień Nauczyciela i Święto Zmarłych przywodzą wspomnienia moich nauczycielek, których sylwetki i historię tragicznej śmierci chciałabym przybliżyć obecnym mieszkańcom Łomianek, a przypomnieć moim szkolnym koleżankom i kolegom -uczniom roczników międzywojennych. Pani Janina była szczupła i wysoka. Ciemne włosy zaczesane gładko z przedziałkiem splecione w warkocz tworzyły „koszyczek” z tyłu głowy. Przeważnie ubierała się […]

więcej »

Pamiątka z czasów „potopu”

Na początku drugiej połowy XVII wieku, po latach rozkwitu gospodarczego, rozpoczęty się rujnujące kraj wojny ze Szwedami. Podczas „potopu” największe straty poniosła Warszawa, która w latach 1655-1657 kilkakrotnie przechodziła z rąk do rąk. Spustoszone straszliwie były też okolice, głównie po praskiej stronie Wisły, ale także wsie Powązki, Młociny, Wola Borakowska i Boraków. Jak duże były […]

więcej »

ŁOMIANKOWSKIE KALENDARIUM

Kalendarium, które poniżej zamieszczono jest chronologicznie uszeregowanym zbiorem, wydarzeń i faktów jakie uznano za ważne dla rozwoju naszej Gminy. 5500 lat pne – pierwsze ślady osadnictwa neolitycznego na terenie Łomianek 500 lat pne – ślady osadnictwa kultury łużyckiej w Łomiankach i Burakowie I w. ne – istnienie osady hutniczej na terenie Łomianek Dolnych związaną z […]

więcej »

Stefan Szymański – ostatni kowal z Łomianek

Udokumentowane tradycje pozyskiwania i obróbki żelaza na naszym terenie, można za sprawą odkrytych przez archeologów w 2010 r. w rejonie Jeziora Fabrycznego prymitywnych pieców hutniczych tzw. „dymarek”, cofnąć w czasie aż do początków naszej ery. Uzyskana z wytopu żeliwno – żużlowa „łupa” nie nadawała się do bezpośredniego przerobu, dopiero jej wielokrotne grzanie i kucie pozbawiało […]

więcej »

Osada Karlinek

Taką nazwę nosił obszar znajdujący się dzisiaj w centrum Łomianek i Dąbrowy, a zamykający się mniej więcej w granicach ulic: Warszawskiej – Leśnej – Borzobochatego, Alei Lip, Kamienistej i Ferrytowej. Powierzchnia tego terenu to ok. 50 ha. Osada Karlinek powstała ok. 1892 r., kiedy to Julian Hipolit Roesler odkupił od właścicieli Łomianek i Dąbrowy 2 […]

więcej »

Ołtarz

Boczną kaplicę łomiankowskiego kościoła p.w. św. Małgorzaty zdobi stary ołtarz, jedyny jaki zachował się z wystroju poprzednich naszych świątyń parafialnych – drewnianego kościółka w Kiełpinie i tzw. starego kościoła w Łomiankach. Jest to obiekt o ciekawej historii i dużej wartości artystycznej. Wartość artystyczna ołtarza, który w obu wymienionych kościołach pełnił funkcję ołtarza wielkiego, czyli głównego, […]

więcej »

Najstarsi mieszkańcy Łomianek

W poprzednich artykułach przybliżone zostały sylwetki dziedziców dóbr młocińsko-łomiankowskich – rodziny Pothsów, których obecność przypada na cały XIX w., a potomkowie tego rodu są i dzisiaj mieszkańcami Łomianek. Zachowały się w archiwach materiały, dzięki którym można również poznać nazwiska miejscowych gospodarzy i tzw. wyrobników sprzed 180 lat. Przytoczę tu je wszystkie, bo wiele rodzin do […]

więcej »

Łomiankowskie Madonny

Materialnymi symbolami Matki Boskiej – Madonny są między innymi liczne jej wizerunki na obrazach i figurach. Ich autorami byli najwięksi artyści, ale też twórcy ludowi, rzemieślnicy, amatorzy. W naszym mieście mamy trzy figury Matki Bożej różniące się stylem, poziomem wykonania i historią pochodzenia. Najpiękniejsza i najstarsza znajduje się w prezbiterium kościoła p.w. bł. Marceliny Darowskiej […]

więcej »

Historia powstania parafii w Dąbrowie Leśnej

Zaczęto się skromnie. W niedzielę 13 września 1992 roku w byłym Domu Dziecka odprawiono pierwszą regularną Mszę Św. na terenie Dąbrowy Leśnej. Odprawił ją ks. Andrzej Kostrzębski, wikary w Parafii Św. Małgorzaty w Łomiankach. Inicjatywa bardzo się wszystkim spodobała. Wolę powołania nowej parafii w Dąbrowie Leśnej wyraził prymas Józef Glemp już wiosną 1992 r. i […]

więcej »

Bohaterskie zakonnice

Od lat w sierpniu i wrześniu w naszych lokalnych gazetach wspominamy tragiczne wydarzenia związane z bohaterskimi walkami w obronie stolicy rozgrywane na naszych terenach w 1939 r. oraz akcje i ludzi walczących w szeregach AK w zgrupowaniu Kampinos. W cieniu zapomnienia pozostała rola, jaką podczas wojny i okupacji odgrywał dom zakonny ss. niepokalanek sprowadzonych do […]

więcej »

Dlaczego w Łomiankach nie ma rynku

Takie pytanie zadała, na jednym z zebrań, mieszkanka Łomianek. Chodziło zapewne o brak w naszym młodym mieście obszernej przestrzeni publicznej skupiającej urzędy, obiekty kultury, handel i usługi. Odpowiedź jest prosta – Łomianki nigdy nie były lokowane jako miasto. Status taki mają dopiero od 1992 r. Powstały w wyniku rozwoju osadniczego wsi, który nasilił się szczególnie […]

więcej »

Bohaterski olimpijczyk

Przeglądając stare notatki, nieco przypadkowo natrafiłem na zdjęcie drużyny szablistów – zdobywców brązowego medalu na Olimpiadzie w Los Angeles w 1932 r. Tak się szczęśliwie złożyło, że trzech z nich miałem honor i wielką przyjemność znać osobiście, z szermierką bowiem związany jestem od wczesnych lat sześćdziesiątych. Major Władysław Dobrowolski (ojciec znanego satyryka Jerzego Dobrowolskiego) był […]

więcej »

Przedwojenny bal w Łomiankach

W dzisiejszych Łomiankach podczas nocy sylwestrowej odbywa się kilkanaście bali i zabaw organizowanych w tutejszych restauracjach i klubach. Przed wojną, w latach 30. XX w., też urządzano zabawy karnawałowe i bale sylwestrowe, ale najważniejszy, taki który skupiał miejscową społeczność, był bal parafialny. Celem tego balu, oprócz wspólnej zabawy, była zbiórka pieniędzy na potrzeby nowego kościoła. […]

więcej »

Babcia -wspomnienia Poli Urbaniak

Jedyne zdjęcie mojej ukochanej Babci – Józefy Karczmarczyk, jakie zachowało się w moim domu, to fotografia do Kenkarty z 1940 r. Babcia była piękną kobietą o ciemnych włosach i piwnych oczach, głębokim spojrzeniu i ciepłym uśmiechu. To Ona – moja najlepsza Babcia Józia uczyła mnie modlitwy, miłości do rodziców i starszych. Prowadziła do kościoła, przekazywała […]

więcej »

Inż. Zdzisław Szczęsny – Celarski architekt przedwojennej Dąbrowy

Opowieść o inżynierze architekcie Zdzisławie Celarskim, projektancie pierwszych domów w Dąbrowie Leśnej Architekci i budowniczowie, od zarania dziejów byli grupą zawodową trwale odciskającą piętno swojego talentu na otaczającej nas przestrzeni publicznej. Do dziś podziwiamy ich dzieła, oceniając je nie tylko od strony rozwiązań inżynierskich ale także funkcjonalnych i estetycznych. Po za swą podstawową rolą jaką […]

więcej »

Wojenne wspomnienia Jerzego Regulskiego ps. „Grzmot”

Narodziny konspiracji Inicjatywa i pierwsze przejawy walki z okupantem pojawiły się wśród ludności zaraz po zakończeniu działań obronnych, już w listopadzie 1939 r. W grudniu 1939 r., mimo okupacji nie padliśmy na kolana przed hitlerowcami. Sprawa działania w konspiracji i podjęcia walki w podziemiu przeciwko wrogowi była przesądzona i dla nas oczywista. Społeczeństwo polskie szykował […]

więcej »

Trudne początki powojennej odbudowy Łomianek

1. Start Nocą 16-go stycznia 1945 r. oddziały 2 Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego pod dowództwem płk. Jana Rotkiewicza, będące częścią 1 Armii WP działającej w ramach 1 Frontu Białoruskiego, pokonując niemiecką obronę na Kępie Kiełpińskiej, przekroczyły Wisłę w trzech miejscach – w Pieńkowie, Kiełpinie, w Młocinach. Nacierający zastali tu puste bunkry i opuszczone okopy, […]

więcej »

Historia komunikacji miejskiej w Łomiankach

Udokumentowana historia autobusowej komunikacji pomiędzy Warszawą a Łomiankami sięga połowy lat 30-tych ubiegłego wieku. Jej powstanie związane było z dwoma technicznymi wydarzeniami t.j. uruchomieniem w Polsce w 1935 r. montowni samochodów marki FIAT, oraz pokryciem w latach 1935-37, istniejącego od 1819 r. bitego traktu Warszawa – Kazuń solidną, betonową nawierzchnią. W tych to latach, bogaty […]

więcej »

Łączniczki VIII Rejonu AK

Na terenie naszej gminy mieszka, coraz bardziej nieliczna, gromadka osób, których niezwykłe dzieje warte są opisania. Jedną z nich jest pani Apolonia Serżysko z domu Tuszyńska. Urodziła się w 1918 r. jako czwarta córka Pawła Tuszyńskiego i jego pierwszej żony Józefy – gospodarzy z Burakowa. Rodzina utrzymywała się z pracy w7 hektarowym gospodarstwie. Po przedwczesnej […]

więcej »

Saper

Warto tu przypomnieć sylwetki dwóch nieżyjących już mieszkańców Burakowa, którym miejscowa ludność, jak też mieszkańcy Łomianek, Dąbrowy i Młocin zawdzięczają swe zdrowie i życie. Wspominając wydarzenia II wojny światowej opisujemy bohaterstwo żołnierzy i cywilnej ludności w walce z wrogiem ojczyzny. Zapominamy o bohaterach pierwszych dni odzyskanej wolności – o saperach. Dla nich pierwsze miesiące wiosny […]

więcej »

Świadkowie zbrodni w Palmirach

W przeddzień święta Wszystkich Świętych organizowane są już od czterech lat marsze młodzieży do Palmir, których celem jest zapalenie świeczek na mogiłach ofiar wojny. Bardzo to mądra inicjatywa. Młodym należy przypominać tamte straszne czasy, aby się nigdy więcej Dla mnie, osoby pamiętającej czas wojny i okupacji nazwa Palmiry przywołuje wspomnienia grozy, związane z wyprawami do […]

więcej »

Szmuglerki z czasów okupacji

Szmugiel, czyli przemyt żywności ze wsi do miasta na tzw. czarny rynek, pozwalał na uzupełnienie głodowych racji żywnościowych mieszkańców miast. Szmuglem zajmowali się ludzie bardzo często nie dla zysków, a z życiowej konieczności. Był to jedyny sposób na zarobek i zaopatrzenie rodziny. Warszawa, a szczególnie getto, były to chłonne rynki zbytu wszelkiej żywności. Dzielnice położone […]

więcej »

Sklep Lewandowskich w Burakowie

Listopad jest miesiącem, w którym wspominamy zmarłych. Sięgając pamięcią lat dzieciństwa przypominam wyjątkowe znaczenie jakie dla społeczności Burakowian mieli państwo Lewandowscy. Małżonkowie Marianna i Tomasz Lewandowscy przybyli do Burakowa z niedalekich Powązek jeszcze przed I wojną światową. Do początku lat 30. XX w. prowadzili jedyny i pierwszy w Burakowie sklep, który mieścił się przy głównej […]

więcej »

Uratowany radziecki pilot

Od połowy września 1944 r. miejscowości położone nad Wisłą znalazły się na linii frontu. Mieszkańcy Burakowa i Łomianek, którym zniszczone zostały domostwa decydowali się na opuszczenie swoich gospodarstw. Wśród uciekinierów była też Józefa Siwińska, wdowa, która wraz z czterema synami i dwiema córkami, postanowiła opuścić swój rozbity dom na rogu Wiślanej i Rolniczej. Zabrali ciepłe […]

więcej »

Samotna mogiła

W wąwozie młocińskiego parku, kilkadziesiąt metrów od ul. Parkowej znajduje się samotna mogiła z drewnianym krzyżem i tabliczką z napisem: „Miejsce straceń 1939 – 1945. Cześć ich pamięci. Pokój ich duszy.” Taki wydawałoby się bezimienny grób. A tymczasem starsi mieszkańcy Burakowa pamiętają okoliczności jego powstania. Było to we wrześniu 1943 r. Niemcy przywieźli do lasku, […]

więcej »

Przedwojenna harcówka

Ulica Parkowa oddziela tereny parku młocińskiego od zabudowań Burakowa. Warto przypomnieć, że park młociński założony został po 1907 r. kiedy to magistrat Warszawy kupił tereny między Wisłą a szosą do Zakroczymia od rodziny Pothsów. Ten park miejski o charakterystycznym układzie alejek zaprojektował naczelny ogrodnik Warszawy S. Rutkowski. Trochę zastanawia, że po stronie parkowej znajdują się […]

więcej »

Bohaterskie zakonnice z Burakowa

W lipcu 1940 r. Józef i Maria Przyłuscy wyprowadzając się z Burakowa podarowali swą willę o nazwie „Jutrzenka” zgromadzeniu ss. niepokalanek, których dom macierzysty znajdował się w Szymanowie. Zakon ten utworzony przez bł. Marcelinę Darowską zajmował się głównie prowadzeniem szkół dla dziewcząt. Nauka odbywała się również podczas okupacji. W szkole na Kazimierzowskiej 59 w Warszawie, […]

więcej »

Strzały nad Wisłą- Wspomnienia Anieli Dąbrowskiej z d. Miecznikowskiej

Wspominając tragiczne losy wielu ludzi z czasów wojny, pragnę i ja przypomnieć mojego brata Czesława. Czesław Miecznikowski urodził się we wsi Buraków w chłopskiej rodzinie jako jedno z sześciorga dzieci Piotra i Antoniny Miecznikowskich. Już od dziecka razem z rodzeństwem Jak większość jego rówieśników pracował w gospodarstwie rodziców. W 1914 r. rozpoczął naukę w szkole […]

więcej »

Pozostał w pamięci – Stanisław Baran „Wacław”

Niema w kalendarzu miesiąca, w którym nie działyby się jakieś istotne dla naszej historii wydarzenia. Z upływem lat daty te jednak bledną zdominowane przez sprawy bieżące, a przeszłość jedynie przez historyków kwitowana zostaje kolejną książką, czasami znaczona pomnikiem lub zbiorem pamiątek gromadzonych w muzeach. Najłatwiej pamiętamy, o tym co niezbyt odległe ale bywają zdarzenia i […]

więcej »

Konspiracja w Dziekanowie – Wspomnienia Stanisława Niegodzisza

Gdy po latach wracam wspomnieniami do mego zaangażowania w konspirację lat okupacji, zawsze staję przed pytaniami: czy było warto, czy można było inaczej, czy można było lepiej, dlaczego wyszedłem z tego cało? Niezależnie od odpowiedzi na każde z pytań, jedno jest pewne,że tak moje jak i innych działania wynikały z głębokiego nakazu wewnętrznego, z chęci […]

więcej »

W „Łukaszówku”

Jest w Łomiankach wiele rodzin, których wojenne losy godne są poznania i zachowania w pamięci dla potomnych. W poniższym tekście postaramy się przypomnieć okupacyjną działalność dawnych mieszkańców Łomianek, państwa Makólskich, właścicieli majątku zwanego „Łukaszówkiem”, położonego przy dzisiejszej ul. Racławickiej. Historia zaczęła się krót ko przed II-gą wojną światową, gdy głowa rodziny, Radca w Ministerstwie Rolnictwa […]

więcej »

W pogoni za Ministerstwem Rolnictwa – wspomnienia wojenne Wojciecha Makólskiego

„Nadszedł 1 września 1939 r. Szykowaliśmy się do szkoły, gdy nagle usłyszeliśmy warkot samolotów a w Warszawie i okolicy zaczęły wyć syreny ogłaszające alarm lotniczy. Wyskoczyliśmy z Jędrkiem z domu. Po niebie sunęły samoloty, miedzy którymi wybuchały obłoczki pocisków z zenitówek. Ogarnęło nas wielkie podniecenie, wojna! A więc za kilka dni na pewno będziemy w […]

więcej »

Miałem wtedy 8 lat – wspomnienia Kazimierza Medyńskiego

W Łomiankach, a ściślej w Dąbrowie Leśnej, zamieszkałem wraz z rodzicami w kwietniu 1944 r. mając zaledwie 8 lat. Opuszczając warszawskie mieszkanie nikt z nas nie przypuszczał, że nigdy do niego już nie wrócimy. Wówczas dorastało się znacznie szybciej, zwłaszcza gdy połowa młodego życia wypełniona była wyłącznie wojną, obrazami śmierci i zniszczeń, ciągłą obawą przed […]

więcej »

Łącznik AK – Leszek Miączyński ps. „Mały”

Pisząc o łomiankowskich uczestnikach walki z niemieckim okupantem podczas II-ej wojny światowej, pragniemy przybliżyć sylwetkę jednego z niewielu żyjących jeszcze żołnierzy VIII Rejonu AK, uczestnika Powstania Warszawskiego w ramach działań bojowych Grupy Kampinos, kpt. Leszka Miączyńskiego. Urodził się 15.08.1928 r. w Strzegowie powiat Mława, z ojca Ignacego i matki Heleny z domu Tyszko. Jakiś czas […]

więcej »

Historia szkoły podstawowej w Łomiankach

1827 – Na podstawie carskiego ukazu, z Dóbr Łomiankowskich wydzielono działkę z przeznaczeniem pod budowę czteroklasowej Szkoły Elementarnej. Działka ta znajdowała się w miejscu dzisiejszej szkoły lecz była znacznie mniejsza od obecnej. 1908 – Szkołę niszczy pożar, na skutek zaprószenia ognia przez pijanego nauczyciela – Rosjanina, który tam mieszkał. 1827 – Na podstawie carskiego ukazu, […]

więcej »

Feliks Bentyn pseudonim „Oset”

Wśród wielu godnych mieszkańców Łomianek trudno nie wymienić wielce popularnego ongiś, znanego z sumiastych wąsów, dobrego humoru i życzliwości względem ludzi, społecznika i działacza, Feliksa Bentyna. Postać to nietuzinkowa, i choć brak wielu szczegółów jego życiorysu, to te które znamy świadczą o jego niepokornym charakterze wiecznego wojownika przedkładającego dobro Ojczyzny nad swoje własne. Urodzony 12-go […]

więcej »

Nazista z Kępy Kiełpińskiej

Wzajemna życzliwość i dobrosąsiedzkie stosunki Polaków i Niemców zamieszkałych przed II wojną światową w naszej okolicy zakłócone zostały poważnie w latach 30-tych XX w., z chwilą dotarcia do Polski  ideologii niemieckiego ruchu narodowo-socjalistycznego. Według relacji starszych mieszkańców Łomianek,wraz z objęciem przez Hitlera urzędu kanclerza Rzeszy w 1932 r. zauważono nasilenie wizyt partyjnych emisariuszy przybywających z […]

więcej »

Doktor Zenobia Korwin- Sakowicz

  Gdy wśród starszych mieszkańców Łomianek, podczas rozmowy padnie nazwisko Sakowicz, wszyscy zgodnie potwierdzą – „tak, znamy, to była dobra lekarka”. Miła ocena pracy zawodowej, ale naprawdę niewiele o niej wiedziano. Warto więc poznać ją lepiej, choćby dla tego, że nazwisko pani Zenobii znów pojawiło się publicznie w 2011 r., kiedy to Rada Miejska Łomianek, na […]

więcej »

Tabliczka z domu ostatniego przedwojennego wójta Łomianek

więcej »

List z Czerwonego Krzyża dotyczący losów Jerzego Wojciewskiego

List z Czerwonego Krzyża dotyczący losów Jerzego Wojciewskiego Ze zbiorów Jerzego Wojciewskiego

więcej »

List z Muzeum w Oświęcimiu informujący o losach Antoniego Bogdańskiego

List z Muzeum w Oświęcimiu  informujący o losach Antoniego Bogdańskiego Ze zbiorów Cezarego Bogdańskiego

więcej »

List PCK w odpowiedzi na poszukiwania zaginionych w czasie wojny

Odpowiedź Polskiego Czerwonego Krzyża na zgłoszenie poszukiwania Jana Paziewskiego. Ze zbiorów Tadeusza Paziewskiego

więcej »

List gończy z czasów II wojny światowej

Fragment listu gończego, jaki w lutym 1943r. rozesłało gestapo za Kazimierzem Zawitajem do wszystkich posterunków policji w całej Generalnej Guberni.  

więcej »

Rota przysięgi Organizacji Polski Niepodległej

Oryginał roty przysięgi, jaką składali członkowie Organizacji Polski Niepodległej. Na odwrocie podpisane pseudonimami.

więcej »

Grypsy z Pawiaka

Grypsy Jana Paziewskiego z więzienia na Pawiaku do żony. Jan Paziewski został zamordowany w Oświęcimiu. Ze zbiorów Tadeusza Paziewskiego

więcej »

Niemiecka karta lotów

Niemiecki dokument lotniczy, służący do ewidencji lotów bojowych w czasie wojny. Po wyzwoleniu w 1945 r., z powodu braku papieru, druga strona formularza wykorzystywana była jako papier do pisania. Na zdjęciu formularz z lotniska na Bielanach. Karta za zbiorów Kazimierza Medyńskiego.

więcej »

Kennkarty mieszkańców Łomianek

Kenkarta (niem. Kennkarte) – dokument tożsamości wydawany obligatoryjnie przez okupacyjne władze niemieckie, na mocy rozporządzenia Hansa Franka z 26 października 1939 roku, wszystkim nieniemieckim mieszkańcom Generalnego Gubernatorstwa, którzy ukończyli piętnasty rok życia. W początkowym okresie okupacji poświadczeniem tożsamości były przedwojenne polskie dowody osobiste. Odpowiednie zarządzenia wykonawcze pojawiły się stosunkowo późno, bo dopiero 13 czerwca 1941. […]

więcej »

Styczeń 1945

Druga połowa 1944r. była dla nas szczególnym czasem wielkiej nadziei i wielkich rozczarowań. Wielkich nadziei na rychłe zakończenie niemieckiej okupacji Polski, na szybkie zakończenie wojny światowej a przede wszystkim na wyzwolenie Warszawy rękami polskich Powstańców. Niestety, rzeczywistość rozczarowała wszystkich bowiem Powstanie mające oswobodzić Stolicę od znienawidzonego wroga, szybko zmieniło się w rozpaczliwą obronę wcześniej zdobytych […]

więcej »

Wojenne wspomnienia Leona Zawitaja

Zimowe miesiące, a zwłaszcza styczeń i luty, to dla mnie zawsze okres powracających wspomnień z lat okupacji. Choć w moim życiu wydarzyło się dotąd tyle innych, ważnych spraw, tamte obrazy, wracają nieproszone z natężeniem proporcjonalnym do wagi publikacji jakie na temat niedawnej historii zamieszcza nasza lokalna prasa. Mój sentyment do wojennej historii wynika z faktu, […]

więcej »

Wspomnienia żołnierza Kompanii Młodzieżowej Zygmunta Boguckiego „Lisa”.

Niemal wszystkie narody świata w minionej wojnie walczyły z potęgą niemiecką. Walkę z okrutnym wrogiem i jego sprzymierzeńcami od początku wojny prowadzili też ludzie naszego terenu. Okresy przygotowań do walki zbrojnej poszczególnych ochotników, z których składała się Armia Krajowa były różne. Po walkach Armii Poznań – Pomorze pod Dąbrową Zachodnią koło Łomianek nocą z 16 […]

więcej »

Z Łomianek do Dachau

Zachodzące słońce sierpniowego wieczoru kładło na ganku coraz dłuższe cienie. Wreszcie, po kolejnej rocznicowej uroczystości można spokojnie usiąść w fotelu, wyprostować bolące nogi, łyknąć zimnego kompotu, i w ciszy wrócić wspomnieniami do minionych wydarzeń. Znów nas ubyło! Wyliczam w myślach nazwiska niedawno zmarłych, usiłuję przypomnieć sobie tych co odeszli wcześniej, rozważam kogo trzeba odwiedzić w […]

więcej »

Łomiankowska Samopomoc Chłopska czyli historia GS-u

Przyglądając się nowej historii Łomianek nie sposób pominąć milczeniem rolę, jaką w powojennych latach odegrała dla gospodarki naszego terenu Gminna Spółdzielnia Zaopatrzenia i Zbytu „Samopomoc Chłopska”. Kto przeżył swój czas pełnej świadomości społecznej i aktywności życiowej w warunkach jakie wynikały z faktu bycia obywatelem PRL-u ten doskonale pamięta, że ustrój ustrojem, zniewolenie zniewoleniem, zależność zależnością […]

więcej »

Rodzina Przyłuskich

Piękną kartę w dziejach Burakowa zapisała mieszkająca tu dwadzieścia sześć lat rodzina Przyłuskich.     Jeszcze przed 1 wojną Józef Przyłuski wykupił od burakowskich gospodarzy obszar kilku hektarów zwany Górami Burakowskimi. Po wojnie znaczną część terenu zwaną Wrzosowem przeznaczył pod parcelację. W malowniczo położonym miejscu, wśród zagajników wzniósł dom w stylu dworkowym, który nazwał „Kaczką”. Właśnie […]

więcej »

Jazłowiecka Pani

W kościele pod wezwaniem błogosławionej Marceliny Darowskiej, we wnęce ponad ołtarzem, stoi piękny posąg Najświętszej Marii Panny Niepokalanej zwanej Panią Jazłowiecką albo Białą Panią; kardynał Stefan Wyszyński nazywał ją też Świętą Wędrowniczką. Naturalnej wielkości rzeźba z białego kararyjskiego marmuru przedstawia młodą, smukłą kobietę stojącą na kuli ziemskiej i półksiężycu z rękami skrzyżowanymi na piersi. Prawą […]

więcej »

Historia Łomianek

Najwcześniejsze ślady osadnictwa na terenie Łomianek pochodzą z okresu halsztackiego i lateńskiego i związane są z działalnością pobliskiego Starożytnego Okręgu Hutniczego z centrum w Pruszkowie. W czasie badań archeologicznych w Łomiankach odkryto dziesiątki pieców hutniczych, zwanych dymarkami. Ludność pradziejowych kultur zamieszkujących na terenach dzisiejszych Łomianek była blisko związana z Wisłą. Wzdłuż rzeki prowadził szlak, łączący […]

więcej »

Jak Łomianki zostały miastem

  Druga połowa XX wieku zapisała się trwale w naszej historii, gdyż z podwarszawskiej wioski awansowaliśmy do miana miasta i to miasta względem którego niedługo zaczęto żartobliwie lokować Stolicę mówiąc- „Warszawa koło Łomianek”. Na przestrzeni lat 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku Łomianki dokonały ogromnego skoku we wszystkich wskaźnikach jakimi określano wówczas rozwój miejscowości a zwłaszcza […]

więcej »

Bibliografia

Bibliografia Podstawowe pozycje książkowe Grąbczewska Milena Laura, ”Trochę bardziej niż być…: Wspomnienia o Alicji Kretkiewicz-Grąbczewskiej, Warszawa 2013 Jarucki Jerzy Jan, Samo życie, Łomianki 2013 Kosyra- Cieślak Hanna, Romana Szymczak, Siostry Niepokalanki, Poszłam siać do Polski… i wzeszło, t. III, Szymanów 2006 Kosyra- Cieślak Hanna, Siostry Niepokalanki, Pani nasza Jałowiecka , Szymanów 2000 Kampinoski Park Narodowy, […]

więcej »

Historia wsi Kępa Kiełpińska

Historia Kępy Kiełpińskiej zaczęła się w 1803 r., gdy dziedzic Łomianek Fryderyk Poths sprowadził na nieużytki i zarośla w dolinie Wisły pierwszych osadników – niemieckich kolonistów. Wiemy o tym z zachowanych w Archiwum Głównym Akt Dawnych akt z 1862 r. dotyczących zakończenia sześćdziesięcioletniego sporu między kiełpińskim proboszczem a dziedzicem dóbr. Spór dotyczył zarośli położonych w […]

więcej »

Historia wsi Dziekanów Leśny

Wieś została utworzona na części gruntów wsi Dziekanów (obecnie Dziekanów Polski), stanowiącej od XII w. do końca XVIII w. uposażenie dziekanów kapituły katedralnej płockiej. Po 3-cim rozbiorze Polski dawne majątki kościelne Dziekanów i Łomna stały się dobrami rządowymi tworząc razem tzw. Ekonomię Łomna. W 1798 r. została ona wydzierżawiona oficerowi Wojska Polskiego, Antoniemu Trębickiemu, przyjacielowi […]

więcej »

Klan Grześkiewiczów

Rodzina Grześkiewiczów, artystów ceramików, od lat  mieszka w Dąbrowie przy ul. Zachodniej 13. Stoi tu obszerna willa z charakterystycznymi zdobieniami wykonanymi techniką sgraffito i ceramicznymi ornamentami. Dom mieści pracownię ceramiczną, która służyła artystom Helenie i Lechowi Grześkiewiczom oraz ich synowi Piotrowi. Obecnie przejęły ją wnuczki Dorota i Malwina, które kontynuują tradycje artystyczną dziadków w „Grześkiewicz […]

więcej »

Tajemnice apteki „Aronia”

Dwa lokale w niepozornym, parterowym budynku przy ul. Warszawskiej 81, z racji swego położenia w centrum Łomianek, zapisały się na mapie handlowej miasta. Rozbudowany w głąb posesji budynek przez lata pełnił funkcję piekarni. Wspomina ją Apoloniia Urbaniak z Burakowa:  Wiele lat przed wojną była tu, zaopatrująca też okolicę, piekarnia Żyda Janklewicza[1]. Oprócz chleba w sklepie przy […]

więcej »

Rodzina Egierszdorffów

Przed II wojną mieszkańcami Łomianek zostali Maria i Marian Egierszdorffowie. Należeli do elity przedwojennych Łomianek. Byli to ludzie niezwykle skromni, gościnni i pełni poświęcenia dla dobra rodziny i ojczyzny.        Marian Egierszdorff (1884–1966) był farmaceutą, pracował w zakładach farmaceutycznych Mgr Klawe na Karolkowej w Warszawie, a podczas okupacji działał w konspiracji na terenie zgromadzenia […]

więcej »

Stanisław Brzósko

O Profesorze Stanisławie Brzósko, jednym z najbardziej wyróżniających się mieszkańców Łomianek wspomina jego wnuk – także Stanisław Brzósko:     Stanisław Brzósko urodził się 10 czerwca 1874 r w Zamołodyczach w powiecie Włodawa w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych, w której zawsze żywa była pamięć o Jego stryju – księdzu generale Stanisławie Brzósce, dowódcy ostatniego […]

więcej »

Mleczarki

Apolonia Urbaniak wspomina Mamę: Dawniej kobiety związane z gospodarstwem wiejskim, poza ciężką pracą w obejściu, zarabiały jako mleczarki. Rzadko która osoba powojennego pokolenia pamięta, że zanim zaczęliśmy kupować mleko w kartonach, a przedtem znajdować pod drzwiami w wystawianych poprzedniego wieczoru butelkach, mleko, takie prosto od krowy, dostarczały mleczarki. Były to wiejskie kobiety z podwarszawskich wsi, […]

więcej »

Ostatni wójt Łomianek

Gmina Łomianki jako samodzielna jednostka administracji terytorialnej powstała w wyniku reformy administracyjnej dopiero w 1955r. Poprzednio jako wieś wraz z sąsiednimi wsiami wchodziła w skład gminy Młociny, której władze zajmowały nieistniejący już budynek przy obecnej ul. Muzealnej, a po wojnie w pobliżu dzisiejszej ul. Dzierżoniowskiej. Ostatnim przedwojennym wójtem gminy Młociny był pochodzący z Łomianek Antoni […]

więcej »